Poradnik

Urlop wypoczynkowy — ile dni przysługuje, jak złożyć wniosek i co z urlopem zaległym

Wymiar urlopu zależy od stażu pracy, wykształcenia i wymiaru etatu. Poniżej: jak policzyć, ile dni przysługuje, jak wygląda wniosek i termin urlopu, co z urlopem na żądanie, zaległym i ekwiwalentem — z odnośnikiem do wzoru wniosku i kalkulatora.

Stan prawny i aktualizacja: 29.10.2026 r.

Ile dni urlopu przysługuje

  • 20 dni w roku — gdy staż pracy jest krótszy niż 10 lat.
  • 26 dni w roku — gdy staż pracy wynosi co najmniej 10 lat (art. 154 § 1 Kodeksu pracy).

Do stażu wlicza się m.in. ukończoną szkołę, ale liczy się tylko najwyższy poziom, okresów nie sumuje się: zasadnicza szkoła zawodowa — do 3 lat, liceum — 4 lata, technikum — do 5 lat, szkoła policealna — 6 lat, studia wyższe — 8 lat (art. 155 Kodeksu pracy). Do stażu wlicza się albo okres pracy w czasie nauki, albo okres nauki — ten, który jest korzystniejszy.

Od 1 maja 2026 r. (w jednostkach sektora finansów publicznych od 1 stycznia 2026 r.) do stażu wlicza się także okresy umowy zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej, za które opłacano składki; pracownik potwierdza je zaświadczeniem z ZUS.

Przy niepełnym etacie wymiar urlopu liczy się proporcjonalnie, a niepełny dzień zaokrągla się w górę do pełnego dnia. W pierwszym roku pracy, a także gdy zatrudnienie zaczyna się lub kończy w trakcie roku, urlop przysługuje proporcjonalnie do przepracowanego czasu (po 1/12 wymiaru za każdy miesiąc).

Krok po kroku — urlop pracownika

  1. 1

    Sprawdź wymiar urlopu

    Policz staż pracy i wymiar etatu — wynik to liczba dni (20 albo 26, proporcjonalnie do etatu). Pomoże kalkulator urlopu.

  2. 2

    Uzgodnij termin

    Urlopu udziela pracodawca, zgodnie z planem urlopów, jeżeli go ustalono, z uwzględnieniem wniosków pracowników i potrzeby zapewnienia normalnego toku pracy (art. 163 Kodeksu pracy). Poza planem termin warto uzgodnić z przełożonym przed złożeniem wniosku.

  3. 3

    Złóż wniosek o urlop

    Kodeks pracy nie narzuca formy wniosku, ale dla dowodu, jaki termin zatwierdzono, zalecamy formę pisemną z podpisem pracownika i akceptacją pracodawcy.

  4. 4

    Zachowaj akceptację

    Zatwierdzony wniosek trafia do akt pracownika albo do ewidencji urlopów. Dzięki temu obie strony wiedzą, ile dni zostało.

Zasady, o których warto pamiętać

  • Urlop w częściach: jeżeli pracownik dzieli urlop, co najmniej jedna część powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych (art. 162 Kodeksu pracy).
  • Urlop na żądanie: do 4 dni w roku kalendarzowym; pracownik zgłasza żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, a dni te wchodzą w ogólny wymiar urlopu (art. 167² Kodeksu pracy).
  • Zrzeczenie się prawa do urlopu albo przekazanie go innej osobie jest nieważne (art. 152 § 2 Kodeksu pracy).
  • Urlopu niewykorzystanego z powodu usprawiedliwionej nieobecności w pracy pracodawca udziela w terminie późniejszym (art. 165 Kodeksu pracy).

Urlop zaległy i ekwiwalent

Pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo (art. 161 Kodeksu pracy). Urlopu niewykorzystanego w terminie, czyli zaległego, należy udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 168 Kodeksu pracy).

Jeżeli umowa o pracę ulega rozwiązaniu lub wygaśnięciu przed wykorzystaniem urlopu, pracownikowi należy się ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop (art. 171 Kodeksu pracy). Ekwiwalent nie zastępuje urlopu w trakcie trwania zatrudnienia.

Dokumenty do przygotowania

Narzędzia pomocnicze

Najczęstsze błędy

  • Liczenie stażu bez wliczenia szkoły albo wliczenie kilku szkół naraz — liczy się tylko najwyższy poziom.
  • Wniosek bez dat początku i końca urlopu albo bez akceptacji pracodawcy.
  • Wyjazd na urlop przed uzyskaniem zgody na termin (poza urlopem na żądanie).
  • Przekroczenie limitu 4 dni urlopu na żądanie w roku.
  • Odkładanie urlopu zaległego poza 30 września następnego roku.
  • Próba „zrzeczenia się” urlopu w zamian za pieniądze w trakcie zatrudnienia — jest nieważna.

Pytania

Ile dni urlopu przysługuje w roku?

20 dni, gdy staż pracy jest krótszy niż 10 lat, i 26 dni, gdy wynosi co najmniej 10 lat (art. 154 § 1 Kodeksu pracy). Przy niepełnym etacie wymiar liczy się proporcjonalnie.

Czy szkoła wlicza się do stażu urlopowego?

Tak, ale tylko najwyższy ukończony poziom: do 3 lat za zasadniczą szkołę zawodową, 4 za liceum, do 5 za technikum, 6 za szkołę policealną, 8 za studia wyższe (art. 155 Kodeksu pracy).

Czy wniosek o urlop musi być na piśmie?

Kodeks pracy nie wymaga określonej formy wniosku. Zalecamy formę pisemną, żeby były dowody terminu i zgody pracodawcy.

Ile dni urlopu na żądanie przysługuje?

Do 4 dni w roku kalendarzowym; żądanie zgłasza się najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu (art. 167² Kodeksu pracy).

Do kiedy trzeba wykorzystać urlop zaległy?

Najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 168 Kodeksu pracy).

Czy mogę dostać pieniądze zamiast urlopu?

W trakcie zatrudnienia nie — prawa do urlopu nie można się zrzec. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop należy się przy rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy o pracę (art. 171 Kodeksu pracy).

Źródła: Kodeks pracy, art. 152, 154, 155, 161–163, 165, 167², 168, 171. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.