Poradnik

Umowa zlecenia krok po kroku — umowa, oświadczenie zleceniobiorcy, ZUS i PIT, zakończenie

Umowa zlecenia wydaje się prosta, ale błędy wychodzą później: źle opisany zakres, brak oświadczenia o innych tytułach ubezpieczenia, pomyłka w ZUS albo kłopot z zakończeniem współpracy. Poniżej kolejność działań od podpisania umowy do jej rozwiązania — z odnośnikami do dokumentów przygotowanych przez prawnika.

Stan prawny i aktualizacja: 26.10.2026 r.

Czym jest umowa zlecenia i kiedy ją stosować

Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego). Przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami (art. 750 Kodeksu cywilnego). Zlecenie jest odpłatne, chyba że strony umówiły się inaczej albo wynika to z okoliczności (art. 735 § 1 Kodeksu cywilnego).

  • Zlecenie opisuje starania w wykonaniu czynności, a nie gotowy rezultat — jeżeli zamawiasz konkretny efekt (projekt, grafikę, tekst), właściwa może być umowa o dzieło.
  • Jeżeli praca ma cechy stosunku pracy (praca pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, za wynagrodzeniem), jest zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę bez względu na nazwę umowy (art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy). Nazwa „zlecenie” w umowie tego nie zmienia.

Krok po kroku

  1. 1

    Opisz zakres czynności i wynagrodzenie

    Wpisz, co dokładnie ma wykonać zleceniobiorca, w jakim terminie lub okresie i jak jest rozliczany (kwota za całość, za miesiąc albo za godzinę). Im konkretniejszy opis, tym mniej sporów o to, co wchodziło w zakres.

  2. 2

    Sprawdź stawkę godzinową, jeśli rozliczasz za godziny

    Przy zleceniu wykonywanym osobiście wynagrodzenie za godzinę nie może być niższe od minimalnej stawki godzinowej, ustalanej co roku rozporządzeniem Rady Ministrów (art. 8a ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Strony ustalają też sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia (art. 8b tej ustawy). Aktualną stawkę sprawdź przed podpisaniem umowy.

  3. 3

    Zbierz oświadczenie zleceniobiorcy

    Od tego oświadczenia zależy, jakie składki i w jakim zakresie odprowadzisz do ZUS. Zleceniobiorca wskazuje w nim m.in., czy ma inny tytuł do ubezpieczeń (np. zatrudnienie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym), prowadzi działalność gospodarczą, jest uczniem lub studentem albo pobiera emeryturę lub rentę.

  4. 4

    Podpisz umowę

    Zlecenie nie wymaga formy pisemnej, ale pisemna umowa pozwala udowodnić zakres, termin i wynagrodzenie. Każda ze stron zachowuje własny egzemplarz.

  5. 5

    Zgłoś zleceniobiorcę do ubezpieczeń w ZUS

    Zgłoszenia do ubezpieczeń płatnik składek dokonuje w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (art. 36 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jeżeli zleceniobiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom z tej umowy, zakres zgłoszenia wynika z jego oświadczenia.

  6. 6

    Rozlicz wynagrodzenie, składki i zaliczkę na podatek

    Jako płatnik pobierasz zaliczkę na podatek dochodowy i wpłacasz ją do urzędu skarbowego do 20. dnia następnego miesiąca (art. 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Informację PIT-11 przekazujesz zleceniobiorcy i urzędowi skarbowemu do końca lutego roku następnego (art. 42 ust. 2 tej ustawy).

  7. 7

    Zakończ współpracę w uzgodniony sposób

    Umowę zakończysz wypowiedzeniem albo za porozumieniem stron — patrz niżej. Rozlicz wynagrodzenie za wykonane czynności i zaktualizuj zgłoszenia w ZUS.

Dokumenty do przygotowania

Jak zakończyć umowę zlecenia

  • Wypowiedzenie: dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie (art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli zlecenie jest odpłatne, a wypowiadasz je bez ważnego powodu, powinieneś zwrócić zleceniobiorcy wydatki poczynione w celu wykonania zlecenia i zapłacić część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczasowym czynnościom.
  • Wypowiedzenie przez zleceniobiorcę: przyjmujący zlecenie także może je wypowiedzieć w każdym czasie, ale gdy zlecenie jest odpłatne, a nie ma ważnego powodu, odpowiada za szkodę dającego zlecenie (art. 746 § 2 Kodeksu cywilnego).
  • Porozumienie: strony mogą rozwiązać umowę za wspólną zgodą, ustalając dzień zakończenia i rozliczenie (art. 353¹ Kodeksu cywilnego). To wygodne, gdy chcą się rozstać bez sporu o ważny powód.
  • Umowa może przewidywać własne zasady wypowiedzenia, np. okres wypowiedzenia — sprawdź jej treść, zanim wyślesz pismo.

Najczęstsze błędy

  • Zakres czynności opisany ogólnikowo („wszystkie prace zlecone przez zleceniodawcę”).
  • Brak oświadczenia zleceniobiorcy i zgłoszenie do ZUS „na domysł”.
  • Zgłoszenie do ZUS po terminie 7 dni.
  • Stawka godzinowa poniżej minimalnej albo brak sposobu potwierdzania liczby godzin.
  • Umowa zlecenia używana do pracy, która ma cechy stosunku pracy.
  • Wypowiedzenie bez rozliczenia wykonanych czynności albo bez ustalenia, co dzieje się z wynagrodzeniem.

Pytania

Czy umowa zlecenia musi być na piśmie?

Kodeks cywilny nie wymaga formy pisemnej dla zlecenia, ale umowa pisemna pozwala udowodnić zakres czynności, termin i wynagrodzenie. W BiznesDOK przygotujesz umowę zlecenia jako gotowy dokument.

Po co oświadczenie zleceniobiorcy?

Wskazuje ono, czy zleceniobiorca ma inny tytuł do ubezpieczeń (np. zatrudnienie, działalność gospodarczą, status ucznia lub studenta, emeryturę lub rentę). Na tej podstawie płatnik ustala zakres zgłoszenia do ZUS.

W jakim terminie zgłosić zleceniobiorcę do ZUS?

W ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (art. 36 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Czy mogę wypowiedzieć umowę zlecenia w każdej chwili?

Tak, w każdym czasie (art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli zlecenie jest odpłatne, a wypowiadasz je bez ważnego powodu, powinieneś zwrócić zleceniobiorcy wydatki i zapłacić część wynagrodzenia za dotychczasowe czynności (art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego).

Czym różni się wypowiedzenie od porozumienia?

Wypowiedzenie to oświadczenie jednej strony. Porozumienie wymaga zgody obu stron, ale pozwala od razu ustalić dzień zakończenia i rozliczenie.

Źródła: Kodeks cywilny, art. 353¹, 734, 735, 746, 750; Kodeks pracy, art. 22; Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 8a–8b; Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 36; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 38, 42. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.