Zanim podpiszesz umowę: sprawdź umowę spółki
Umowa spółki może ograniczać sprzedaż udziałów: wymagać zgody spółki albo przyznawać pozostałym wspólnikom prawo pierwszeństwa lub pierwokupu. Jeżeli umowa spółki wymaga zgody, a nie mówi, kto jej udziela, zgody udziela zarząd na piśmie (art. 182 Kodeksu spółek handlowych). Umowa spółki często przenosi to uprawnienie na zgromadzenie wspólników — wtedy zgoda zapada uchwałą.
Sprawdź też, czy udziały nie są zastawione i czy umowa spółki nie przewiduje dodatkowych warunków, np. zgody konkretnego wspólnika. Sprzedaż wbrew ograniczeniom z umowy spółki naraża transakcję na podważenie.
Krok po kroku
- 1
Zgoda na zbycie (jeżeli wymaga jej umowa spółki)
Zarząd udziela zgody na piśmie albo — gdy tak stanowi umowa spółki — wspólnicy podejmują uchwałę na zgromadzeniu. Przy prawie pierwszeństwa pozostali wspólnicy mogą się go zrzec.
- 2
Umowa sprzedaży z podpisami poświadczonymi notarialnie
Umowa wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 KSH). Notariusz poświadcza podpisy — nie musi sporządzać aktu notarialnego.
- 3
Zawiadomienie spółki
Sprzedający albo kupujący zawiadamia spółkę o przejściu udziałów i przedstawia dowód, np. kopię umowy. Wobec spółki sprzedaż jest skuteczna od dnia, w którym spółka otrzyma zawiadomienie (art. 187 KSH).
- 4
Wpis do księgi udziałów
Zarząd niezwłocznie wpisuje zmianę do księgi udziałów (art. 188 KSH).
- 5
Lista wspólników i wniosek do KRS
Zarząd składa do KRS nową listę wspólników. Jeżeli zmiana dotyczy wspólnika mającego co najmniej 10% kapitału zakładowego, zarząd składa też wniosek o zmianę wpisu — w ciągu 7 dni.
- 6
Podatek i rejestr beneficjentów
Kupujący płaci podatek od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli zmienia się beneficjent rzeczywisty spółki, zarząd aktualizuje zgłoszenie w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych.
Dokumenty do przygotowania
- Protokół NZW — zgoda na zbycie udziałów
gdy umowa spółki wymaga zgody wspólników na sprzedaż
- Umowa sprzedaży udziałów w spółce z o.o.
zawsze — to podstawa przejścia udziałów
- Księga udziałów
po zawiadomieniu spółki o sprzedaży
- Lista wspólników
do złożenia w KRS po każdej zmianie wspólników
KRS: kiedy lista wspólników, a kiedy wniosek o zmianę wpisu
- Nową listę wspólników zarząd składa do KRS po każdej zmianie osoby wspólnika lub liczby jego udziałów (art. 188 § 3 KSH) — elektronicznie, w Portalu Rejestrów Sądowych.
- W KRS wpisuje się wspólników mających co najmniej 10% kapitału zakładowego. Gdy sprzedaż dotyczy takiego wspólnika albo kupujący przekracza ten próg, zarząd składa wniosek o zmianę wpisu w ciągu 7 dni (art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Opłata za wniosek o zmianę wpisu wynosi 250 zł.
- Wniosek podpisują członkowie zarządu zgodnie z zasadami reprezentacji — podpisem kwalifikowanym, profilem zaufanym albo podpisem osobistym.
Podatki
- Kupujący płaci podatek od czynności cywilnoprawnych: 1% wartości rynkowej udziałów. Składa deklarację PCC-3 i wpłaca podatek w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
- Sprzedający będący osobą fizyczną wykazuje dochód ze sprzedaży udziałów w zeznaniu PIT-38 za rok, w którym sprzedał udziały.
Najczęstsze błędy
- Umowa podpisana bez notarialnego poświadczenia podpisów — nie spełnia wymogu formy z art. 180 KSH.
- Sprzedaż bez zgody wymaganej przez umowę spółki albo z pominięciem prawa pierwszeństwa wspólników.
- Brak zawiadomienia spółki — kupujący nie może wtedy wykonywać praw wspólnika wobec spółki.
- Nieaktualna księga udziałów i lista wspólników w KRS po sprzedaży.
- Pominięta deklaracja PCC-3 albo zgłoszenie zmiany w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych.